Tag:

unesco

To osuwisko skalne jakich wiele w Norwegii, ale to nie byle jakie osuwisko tylko największe osuwisko skalne północnej Europy. 

W tym niezwykłym miejscu znajdują się takie same skały, jak te, które są na księżycu! A krajobraz jest bardzo marsjański. Obszar zajmuje powierzchnię około 2329 km² znajduje się na terenie obszaru Magma Geopark i UNESCO.

Historia powstania Gloppedalen

Przez ponad 10 000 lat lodowce Gloppedalen topniały w tym obszarze, a duża morena spiętrzała biegi rzeki Hunnedalselva tworząc w ten sposób tą księżycową dolinę.

Wybuch szronu lodowego wprawił w ruch ogromne siły usypując kopiec z olbrzymich głazów o grubości 100 metrów. Wybuch zmarzliny spowodował, że z południowego zbocza góry wyskoczyły ogromne ilości gigantycznych bloków skalnych. Usypując dolinę granitowymi skałami jakie utworzyła magma.

Jezioro Vinjavatnet

W dolinie majaczy przepiękne jezioro, które widać z drogi niczym rajską bezludną plaże, na którą dostać się można jedynie łodzią lub kajakiem.

Legenda o Gloppedalsurze

Stara legenda głosi, że dawno, dawno temu w Gloppedalen była farma. Na tej farmie mieszkali ludzie, bardzo źli ludzie, bezbożni i kłótliwi. Dużo pili i awanturowali się nawet przy świątecznym stole. Oburzona góra runęła na nich i zasypała całe gospodarstwo, ale przez siedem lat słychać było pianie koguta pod skałami. Mieszkańcy przynosili nawet mu ziarno. 

Bitwa pod Gloppedalsura

Po niemieckim ataku na Norwegię w 1940 roku, siły niemieckie zaatakowały Gloppedalsura. Tutaj duże głazy działały jako naturalna forteca dla norweskich obrońców. Niemcy zaatakowali zarówno na ziemi, jak z samolotu, a walki trwały 10 godzin. Wielu żołnierzy straciło życie, a żołnierze norwescy musieli wycofać się do Byrkjedal.

Jak dojechać do Glppoedalsura

Znajduje się zaledwie 65 km od Stavanger, 13 km od Frafjord w hrabstwie Rogaland. Ze Stavanger drogą nr. 450 do miejscowości Byrkjedal, a następnie piękną doliną, którą prowadzi droga nr. 503 do Gloppedalen.

Droga do tego miejsca to zaledwie 3,2 km do parkingu, gdzie możesz podziwiać ten skalny wąwóz i wyobrażać sobie siły, które utworzyły to miejsce nawet nie wysiadając z samochodu.

Nocleg w Gloppedalen

Warto spędzić noc w samochodzie na parkingu. My zdecydowaliśmy się, chodź pogoda była brzydka, wietrzna i deszczowa. Ale było warto!

I chodź w nocy baliśmy się o swój dom na kółkach zastanawiając się czy to była dobra decyzja, bo w otoczeniu kamieni, które w każdej chwili mogą również nas zasypiać, sprawiało, że czuliśmy się jak na marsie to było to wspaniałe doświadczenie.

Dźwięk głazów odrywających się z pionowych masywów skalnych bezcenne.

Po drodze zatrzymaj się koniecznie w Byrkjedalstunet, czyli odlewni świec. 

Zobacz odcinek z tego miejsca na naszym kanale na Yt.

0 Email

Spacerując po uliczkach Røros, między ciasno przytulonymi do siebie starymi domkami, wyobraźnia ukazuje obraz ludzi żyjących w tym ciężkim klimacie, pracujących ciężko całe swoje życie, by zapewnić choć byt swoim rodzinom. 

Ukaże się Tobie obraz górnika czy hutnika umorusanego, który wraca wieczorem po ciężkim dniu pracy, w drewnianym domu. Na progu czeka jego kobieta w sukni o kolorze błota, o twarzy koloru ziemi. Z chustą na głowie, wokół biegają brudne dzieci, kury, króliki a w oddali na ciasnym podwórku stoją krowy i koń.

Taki obraz ujrzysz, kiedy przejdziesz się uliczkami Røros. Pozaglądasz w kąty obecnych sklepików, piekarni czy kafejek. Niewiarygodne, że domu przetrwały w tak dobrym stanie i służą do dziś kolejnym pokoleniom. Spacer po Røros to podróż w czasie.

UNESCO

Całe historyczne centrum Røros od 1984 r. jest wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, czyli XVII wieczna wioska górnicza i otaczające ją brunatne hałdy kopalniane (Slegghaugan), stanowiące resztki odpadów kopalnianych jak i również huta (Smelthytta), w której znajduje się muzeum miasta (Røros  Museum), a także  kopalnia Króla Olafa, (Olavsgruva). 

Chatki Hyttelvy 

Aż trudno uwierzyć, że te biedne i skromne chatki w Røros, były domami pracowników przez ponad 300 lat, bo 333 lata wydobywana była tu miedź. Przetrwały wojny i pożary miasta są świadectwem klasy robotniczej tego przemysłowego regionu. 

Chatki robotników kopalnianych stoją w dzielnicy hutniczej Røros najbliżej huty. Pokryte są darnią, a w ścianach widnieją niewielkie okienka. Z których jedyne co było można dojrzeć, to pracującą pełna parą hutę i góry kopalnianych odpadów.

Kjerkgata i Bergmannsgata

To zamożne dzielnice Røros należące do właścicieli i dyrektorów. To około 80 dużych domów z drewnianych bali, których wielkość i rozmach stanowiły o bogactwie. Postawione z dala od paskudnych resztek kopalnianych z widokiem na całe miasto i kościół. 

Røros Kobberwerk 

Miedź została odkryta przypadkowo przez lokalnego myśliwego Hansa Olsena Åsena, błyszczące niczym złoto skały przykuły uwagę mieszkańców. I jeszcze tego samego roku powstały zakłady Miedziowe Røros i zaczęto ją wydobywać. 

Otrzymały od Króla certyfikat na wyłączność eksploatacji w obrębie 40 km, gdzie było wiele drzew, tak potrzebnych do produkcji. Okoliczne lasy bardzo szybko wycięto, a krajobraz zamienił się w ponure hałdy tzw. Tęczowej Ziemi z powodu wyjałowienia chemią potrzebną w procesie wytopu miedzi.

Kopalnia Olavsgruva

Dawna kopalnia Olavsgruva położona 13 km od centrum miasta, była ostatnim działającym w tym rejonie przedsiębiorstwem wydobywczym. Zbudowana w 1936 r. zaraz po zamknięciu z powodu braku złóż kopalni Nyberget. Nazwę otrzymała po wizycie króla Olafa V. Działała do 1972 r., kiedy stało się to już nieopłacalne i po ponad 300 latach Zakłady Miedziowe musiały ogłosić upadłość. 

Bryła miedzi

Kościół Bergstadens Ziir 

Dominujący w krajobrazie Røros jest stanowiący dumę miasta i wyróżniający się kościół Bergstadens, którego nazwa jest dawną nazwą miasteczka. Zbudowany z kamieni w stylu barokowym w latach 80 XVIII wieku, na miejsce poprzedniej drewnianej świątynii, która była za mała dla szybko rozrastającego się ludu miasta i szybko bogacących się jej mieszkańców.

Zburzono stary kościół i za 100 tys. koron, wzniesiono wspaniały jak na owe czasy kościół, będący największą świątynią Norwegii.

Kościół mógł pomieścić nawet 2000 osób w tym 1640 miejsc siedzących. Czyli prawie całe miasto. Układ miejsc w kościele był ściśle określony w zależności od hierarchii społecznej. Podobnie jak struktura zarządu huty i kopalni. Najbogatsi zasiadali z przodu, najbiedniejsi w tyłach i na balkonach. 

Zachowała się bogato zdobiona Galeria Królewska, oznaczona godłem norweskiego i duńskiego Króla Christiana VII. Na ścianach widnieją malowidła właścicieli i dyrektorów, którzy przyczynili się w budowę kościoła i jego wyposażenie oraz zasłużonych tego miasta są tam portrety:

  • Hansa Olsena Åsena, odkrywcę miedzi.
  • Lorenza Loussiusa, pierwszego dyrektora huty miedzi.
  • Pedera Hiorta, dyrektora kopalni i fundatora kościoła. 

Røros Museum

Budynki dawnej huty miedzi zostały zamienione w Muzeum Røros. Wprawdzie oryginalna huta spłonęła w latach 70 XX wieku, to zrekonstruowano ją według oryginalnych planów i dziś jest nowoczesnym muzeum prezentującym historię wydobycia miedzi i jej proces. 

Miniaturowe modele maszyn są ruchome i ukazują metody wydobycia i i obróbki w dawnych czasach, niektóre modele to dawne prototypy powstałe w celu sprawdzenia czy dana metoda będzie przydatna w praktyce. Ukazuje też siermiężną pracę ludzkich rąk i koni. 

Sanki Sparki czyli kopniaki

To specjalne sanki zwane Spaki, z których słynie Røros. Składają się z fotela, z którego wychodzą długie płozy i dwóch rękojeści. Staje się na tylnych płozach i odpychając się nogą o ziemię (stąd nazwa kopniak) popycha sanki i napędza poślizg. Idealne rozwiązanie na przemieszczanie się po ośnieżonych chodnikach. 

Filmy z Røros

Piękna sceneria miasta Røros była tłem do wielu produkcji filmowych min:

  • Na ulicy Fanderborg, swoje przygody przeżywała Pipi Pończoszanka, Astrid Lindgren.
  • Miasteczko udawało też Syberię w filmowej adaptacji powieści Aleksandra Sołżenicyna.
  • An-Magritt zekranizowanej w 1969 r. z Liv Ullmann powieści Johana Falkbergrta pochowanego w samym kościele w Røros.
  • Facet na święta, serial norweskiej produkcji, magiczny i doskonały na świąteczny czas. Zobaczycie na VOD lub Netfliks
  • Trzy orzeszki dla Kopciuszka słynna czechosłowacko-enerdowska baśń filmowa z 1973 roku w reżyserii Václava Vorlíčka, klasyk gatunku.

Książki o Røros

Johan Falkberget, jeden z największych i najwybitniejszych pisarzy norweskich, sam pochodził z rodziny górniczej i pracował jako górnik w kopalni miedzi. Napisał cykl powieściowy: 

  • Christianus Sextus, powieść o powstaniu górnictwa miedzi w Norwegii i losach górników.
  • Wybitniejsza to powieść „Nattens brød” (Chleb nocy, 1940-1959), zawierająca jako część pierwszą tom „An-Magritt” (1940). To wspaniała powieść o północy, która ukazuje świat z połowy XVII wieku, zbudowany z pojęć ludzi najprostszych, u których interpretację świata kształtuje okrutne doświadczenie i walka o byt. 

Imprezy

  • Julemarket Røros czyli Bożonarodzeniowy market na świeżym powietrzu ze straganami rękodzieła i świątecznym jedzeniem.
  • Rørosmartmann powołany dekretem królewskim w 1853 r. jarmark dawnych myśliwych i traperów, którzy licznie przybywali sprzedawać swoje zdobyte podczas polowań trofea, a obecnie i rękodzieło. Jarmark trwa kilka dni w lutym.
  • Co dwa lata odbywa się też inscenizacja ataku wojsk szwedzkich na Trøndelag i zdobycia Røros w nocy od 23 d0 3 rano odbywa się przedstawienie i ma charakter rock-opery.

Piękne Røros

Jeśli będziesz miał, możliwość przyjazdu do tego magicznego i przytulnego miasteczka to nie wahaj się, ani przez chwilę. Jest piękne latem i piękne zimą. Poczujesz magię i doświadczysz historii północy. Wierz nam warto.

Przydatne linki:

www.roros.no

www.rorosmuseet.no

www.vivitnorway.no

0 Email